بازگشت ۵۰ درصد ظرفیت آسیب‌دیده پارس جنوبی به مدار تولید؛ اهمیت بازرسی فنی در بازسازی تأسیسات نفت و گاز
بازگشت ۵۰ درصد ظرفیت آسیب‌دیده پارس جنوبی به مدار تولید
بر اساس گزارش منتشرشده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، معاون برنامه‌ریزی وزیر نفت اعلام کرده است که تا پایان شهریورماه حدود ۵۰ درصد ظرفیت آسیب‌دیده پارس جنوبی دوباره به مدار تولید بازگشته است.
به گفته احمد زراعتکار، پس از آسیب واردشده به بخشی از تأسیسات پارس جنوبی، برنامه بازگردانی ظرفیت تولید در دستور کار قرار گرفت و تعدادی از واحدها زودتر از زمان‌بندی پیش‌بینی‌شده به مدار بازگشتند. وی همچنین از ادامه روند بازسازی و تأمین مالی پروژه‌های مرتبط خبر داده است.
ادامه بازسازی پالایشگاه‌ها و واحدهای آسیب‌دیده
پارس جنوبی یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های تولید و فرآورش گاز در ایران است و بازگشت ظرفیت واحدهای آسیب‌دیده نیازمند مجموعه‌ای از فعالیت‌های مهندسی، تعمیراتی، تأمین تجهیزات و کنترل فنی است.
در گزارش‌های پیشین نیز وضعیت بازسازی پالایشگاه‌های مرتبط با فازهای مختلف پارس جنوبی از جمله فازهای ۴ و ۵، ۹ و ۱۰ و فاز ۱۴ تشریح شده بود و ادامه عملیات بازسازی برای بازگشت تدریجی ظرفیت تولید در دستور کار قرار دارد.
چرا بازرسی فنی در زمان بازسازی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؟
در تأسیسات نفت و گاز، بازسازی یک واحد صرفاً به تعویض قطعات یا راه‌اندازی مجدد تجهیزات محدود نمی‌شود. پیش از بازگشت تجهیزات به سرویس، لازم است وضعیت فنی آنها بررسی شود و مشخص شود که تجهیزات و اجزای مرتبط توانایی ادامه کار در شرایط عملیاتی موردنظر را دارند.
بازرسی فنی می‌تواند در مراحل مختلف بازسازی، تعمیر و راه‌اندازی به کار گرفته شود و اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری درباره وضعیت تجهیزات در اختیار بهره‌بردار قرار دهد.
کنترل تجهیزات فرآیندی در تأسیسات نفت و گاز
تأسیسات نفت و گاز از مجموعه گسترده‌ای از تجهیزات ثابت و دوار تشکیل شده‌اند. مخازن، خطوط لوله، شیرآلات، تجهیزات فرآیندی، مبدل‌های حرارتی، تجهیزات تحت فشار و سایر اجزای واحدهای فرآیندی باید متناسب با شرایط کاری خود مورد ارزیابی قرار گیرند.
نوع بازرسی به تجهیز، وضعیت عملیاتی، سابقه تعمیرات و الزامات فنی پروژه بستگی دارد. به همین دلیل، برنامه بازرسی باید بر اساس شرایط واقعی هر تجهیز طراحی شود.
بازرسی خطوط لوله پس از تعمیر و بازسازی
خطوط لوله یکی از اجزای حیاتی تأسیسات نفت و گاز هستند و هرگونه آسیب یا تغییر در وضعیت آنها می‌تواند بر ایمنی و قابلیت بهره‌برداری اثر بگذارد.
در فرآیند بازسازی، بررسی ظاهری، کنترل وضعیت اتصالات، ارزیابی خوردگی، بررسی ضخامت و آزمون‌های موردنیاز می‌توانند بخشی از فرآیند ارزیابی فنی خطوط لوله باشند.
انتخاب روش بازرسی باید متناسب با نوع خط، جنس، شرایط سرویس و هدف بازرسی انجام شود.
اهمیت آزمون‌های غیرمخرب
یکی از ابزارهای مهم در بازرسی تجهیزات نفت و گاز، آزمون‌های غیرمخرب یا NDT هستند. این آزمون‌ها می‌توانند برای شناسایی برخی ناپیوستگی‌ها، ترک‌ها یا عیوب احتمالی بدون تخریب تجهیز مورد استفاده قرار گیرند.
بسته به نوع تجهیز و عیب موردنظر، روش‌هایی مانند آزمون اولتراسونیک، رادیوگرافی، مایعات نافذ، ذرات مغناطیسی و سایر روش‌های متناسب با کاربرد می‌توانند در برنامه بازرسی قرار گیرند.
کنترل کیفیت تجهیزات پس از بازسازی
پس از انجام تعمیرات، بررسی کیفیت قطعات و عملیات تعمیر نیز اهمیت دارد. در یک پروژه بازسازی، صرف انجام تعمیر به معنای پایان فرآیند کنترل کیفیت نیست.
مطابقت تجهیزات با مشخصات فنی، کنترل کیفیت مواد، بررسی عملیات ساخت و تعمیر و انجام بازرسی‌های موردنیاز می‌تواند به کاهش ریسک‌های فنی پیش از راه‌اندازی کمک کند.
نقش کنترل خوردگی در تجهیزات نفت و گاز
خوردگی یکی از موضوعات مهم در نگهداری تجهیزات صنایع نفت و گاز است. خطوط لوله، مخازن و تجهیزات فرآیندی ممکن است در شرایط مختلف عملیاتی در معرض مکانیزم‌های خوردگی قرار داشته باشند.
به همین دلیل، ارزیابی وضعیت خوردگی، اندازه‌گیری ضخامت و پایش تغییرات ایجادشده در طول زمان می‌تواند بخشی از برنامه مدیریت یکپارچگی تجهیزات باشد.
چرا بازرسی پیش از راه‌اندازی اهمیت دارد؟
بازگشت یک واحد تولیدی به سرویس نیازمند اطمینان از آماده‌بودن تجهیزات و اجزای مرتبط است. بازرسی پیش از راه‌اندازی می‌تواند به شناسایی برخی مسائل فنی پیش از ورود تجهیز به شرایط عملیاتی کمک کند.
این موضوع در تأسیسات گاز، پالایشگاه‌ها و واحدهای فرآیندی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا تجهیزات باید در شرایط کاری مشخص و در محدوده طراحی خود فعالیت کنند.
بازسازی پارس جنوبی و اهمیت مستندسازی فنی
در پروژه‌های بزرگ بازسازی، مستندسازی وضعیت تجهیزات و ثبت نتایج بازرسی‌ها اهمیت زیادی دارد. گزارش‌های بازرسی، نتایج آزمون‌ها، سوابق تعمیرات و مستندات فنی می‌توانند در تصمیم‌گیری‌های بعدی درباره نگهداری و بهره‌برداری از تجهیزات استفاده شوند.
وجود سوابق منظم همچنین امکان مقایسه وضعیت تجهیز در دوره‌های مختلف و برنامه‌ریزی بهتر برای بازرسی‌های آینده را فراهم می‌کند.
ارتباط بازسازی تأسیسات با کنترل کیفیت
کنترل کیفیت در صنعت نفت و گاز مجموعه‌ای از فعالیت‌های به‌هم‌پیوسته است. کنترل مواد و تجهیزات، بازرسی ساخت، آزمون، کنترل عملیات تعمیر و ارزیابی نهایی می‌توانند در مراحل مختلف یک پروژه مورد استفاده قرار گیرند.
هدف از این فرآیندها افزایش اطمینان از مطابقت تجهیزات و عملیات انجام‌شده با الزامات فنی و مشخصات پروژه است.
اهمیت بازرسی شخص ثالث در پروژه‌های نفت و گاز
در بسیاری از پروژه‌های صنعتی، استفاده از خدمات بازرسی مستقل شخص ثالث می‌تواند اطلاعات مستقلی درباره وضعیت ساخت، کیفیت تجهیزات یا نتایج بازرسی در اختیار کارفرما قرار دهد.
این خدمات بسته به قرارداد و دامنه پروژه می‌توانند شامل بازرسی تجهیزات، کنترل کیفیت ساخت، بررسی مدارک فنی، نظارت بر آزمون‌ها و ارزیابی انطباق باشند.
خدمات IGI در حوزه نفت و گاز
شرکت بین‌المللی بازرسی کالای تجاری IGI خدمات تخصصی بازرسی را در حوزه نفت، گاز و صنایع مرتبط ارائه می‌دهد.
برای آشنایی بیشتر با خدمات این حوزه می‌توانید به صفحه بازرسی نفت، گاز و پتروشیمی IGI مراجعه کنید.
خدمات بازرسی می‌تواند متناسب با پروژه شامل بررسی تجهیزات، کنترل کیفیت، بازرسی فنی و فعالیت‌های مرتبط با ارزیابی انطباق باشد.
آزمایشگاه و کنترل کیفیت در کنار بازرسی
در پروژه‌های صنعتی، بازرسی و آزمایش می‌توانند مکمل یکدیگر باشند. بسته به نوع تجهیز و هدف پروژه، برخی ویژگی‌های مواد یا قطعات ممکن است نیازمند بررسی آزمایشگاهی باشند.
برای آشنایی با دامنه خدمات آزمایشگاهی IGI می‌توانید به صفحه خدمات آزمایشگاهی IGI مراجعه کنید.
بازگشت تدریجی ظرفیت تولید
بر اساس اظهارات معاون برنامه‌ریزی وزیر نفت، حدود ۵۰ درصد ظرفیت آسیب‌دیده پارس جنوبی تا پایان شهریور ۱۴۰۵ به سرویس بازگشته و روند بازسازی سایر بخش‌ها ادامه دارد. همچنین در گزارش‌های مرتبط، بر ضرورت ادامه فعالیت‌های بازسازی و آماده‌سازی واحدهای مختلف برای ماه‌های سرد سال تأکید شده است.
بازگشت تدریجی ظرفیت تولید در چنین مجموعه بزرگی، علاوه بر اقدامات تعمیراتی، نیازمند کنترل وضعیت تجهیزات و اطمینان از آمادگی فنی آنها برای شرایط عملیاتی است.
جمع‌بندی
طبق گزارش ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، حدود ۵۰ درصد ظرفیت آسیب‌دیده پارس جنوبی تا پایان شهریور به مدار تولید بازگشته است و برنامه بازسازی سایر ظرفیت‌ها همچنان ادامه دارد. تجربه بازسازی تأسیسات بزرگ نفت و گاز نشان می‌دهد که در کنار تعمیر و جایگزینی تجهیزات، بازرسی فنی، آزمون، کنترل کیفیت، ارزیابی خوردگی و مستندسازی نیز از اجزای مهم فرآیند آماده‌سازی تجهیزات برای بازگشت به سرویس هستند.
منبع: گزارش منتشرشده به نقل از اظهارات معاون برنامه‌ریزی وزارت نفت درباره وضعیت بازگشت ظرفیت تولید پارس جنوبی.