فلزات سنگین در مواد غذایی – بخش 3

آیا آرسنیک برنج نگران کننده است؟

بله؛ شکی وجود ندارد که مصرف آرسنیک برنج خطرناک است. آرسنیک از زمان‌های بسیار قدیم به عنوان یک دارو و سم مورد استفاده بشر قرارگرفته است.

برنج نسبت به محصولات غذایی دیگر، آرسنیک بیشتری را از خاک و آب جذب می‌کند. امکان تجمع آرسنیک در خاکی که مستعد کاشت برنج است، وجود دارد و این امر مشکل را حادتر می‌سازد.

برنج سریع‌تر از هر گیاه دیگری آرسنیک را جذب می‌کند. برنج قهوه‌ای دارای بالاترین میزان آرسنیک است چراکه این ماده‌ی شیمیایی در لایه‌ی خارجی سالم آن تجمع می‌یابد و با جدا شدن این لایه، برنج سفید حاصل می‌شود. محققان با آزمایش‌های مختلف دریافته‌اند که میزان آرسنیک براساس نوع برنج و محل کاشت آن متفاوت است. میزان آرسنیک معدنی و غیرمعدنی در گونه‌های مختلف برنج، در کشورهای گوناگون با یکدیگر فرق دارد. البته، میزان آرسنیک همه‌ی برنج‌ها چندان هم زیاد نیست، با این وجود تعیین میزان دقیق آرسنیک موجود در فرآورده‌های برنجی بدون آزمایش‌های دقیق در آزمایشگاه، امکان‌پذیر نیست.

خطر ابتلا به بیماری‌های خطرناک در افرادی که روزانه مقدار فراوانی برنج مصرف می‌کنند، بسیار نگران‌کننده‌تر است. متوسط دوز کشنده که به صورت LD₅₀ نشان داده می‌شود، عبارت است از مقدار معینی از یک سم که اگر روی یک عده از حیوانات آزمایشگاهی مورد مصرف قرار گیرد، به‌طور متوسط ۵۰ درصد آنان را از بین می‌برد. هرچه مقدار این عدد بزرگ‌تر باشد، سمیت ماده کمتر است. میزان سمیت آرسنیت mg/kg 20-10 در حالی که سمیت دی متیل آرسنیک اسید mg/kg 2600-700 می باشد. محققان عنوان می‌کنند تهدید ناشی از آرسنیک موجود در برنج به سرعت مسموم کننده نیست، اما مصرف بلندمدت این نوع برنج می‌تواند خطر ابتلا به سرطان‌های مثانه، ریه و پوست، بیماری قلبی و دیابت را افزایش دهد. در بانوان باردار مسمومیت با آرسنیک می‌تواند باعث سقط جنین یا کاهش وزن نوزاد گردد. تماس با آرسنیک در دوران جنینی باعث اختلالات سیستم ایمنی و اختلال در تکامل مغز در نوزاد می‌شود.